Back to Top

Artikel voor het Deutsche Dendrologische Gesellschaft

Op verzoek van de Deutsche Dendrologische Gesellschaft (DDG) schreven Pim Alofs en René Dessing een artikel over het bomenbestand op Huis Landfort. Directe aanleiding vormt een bezoek van leden van dit Duitse boomkundige gezelschap aan Huis Landfort in 1928. Tijdens dat bezoek beschreef het gezelschap circa negentig bijzondere monumentale bomen op het Kleine Erf.

In het artikel voor de DDG is het bomenbestand van toen vergeleken met het huidige bomenbestand. Wat bleek is dat er slechts 10 bomen bewaard zijn gebleven van de kleine honderd die er in 1928 zijn opgesomd. Hieronder vallen de twee imposante platanen bij het landhuis en de vier moerascipressen langs de slingergracht. Om dit te herstellen is de stichting de actie schenk Huis Landfort een boom -begonnen (www.erfgoedlandfort.nl/bomen). Als dank voor dit artikel ontving de stichting zes bijzondere bomen van de vicepresident van de DDG Volker Bouffier om aan te planten in het park bij het landhuis. Het artikel is in het Duits en Nederlands te lezen op onze website. 

De heer V.A. Bouffier overhandigt René Dessing een schenking van 6 bijzonder bomen.
Foto: René Dessing
Posted in Nieuws| Tagged , | Leave a reply

Oranjerie bij het koetshuis

Eind oktober leverde kassenbouwer Van der Vegt uit Bleskensgraaf de oranjerie op, die tegen het koetshuis is geplaatst. In de oranjerie zullen onder andere kuipplanten overwinteren. Oranjerieën kwamen op veel buitenplaatsen standaard voor. In het landhuis op Huis Landfort bevond zich oorspronkelijk een inpandige oranjerie. Dit was voor Nederland zeer uitzonderlijk. In de toekomst zal die inpandige oranjerie in gebruik genomen worden als een wintertuin, waar de collectie porseleinen papegaaien een plek zal krijgen.

De nieuwe oranjerie bij het koetshuis.
Foto: René Dessing

Boek over Huis Landfort

Over Huis Landfort en haar geschiedenis is momenteel een boek in de maak. Met bijdrages van maar liefst elf auteurs zal er in 2022 een toegankelijk boek over de geschiedenis van de markante buitenplaats verschijnen. Vreemd genoeg is er over dit verleden veel niet bekend, zeker als het de geschiedenis van voor 1823 betreft. De auteurs gaan in op uiteenlopende onderwerpen zoals bijvoorbeeld de plaats van Huis Landfort in het graafschap Zutphen, de bouwgeschiedenis van het landhuis, de ontstaansgeschiedenis van het Zocherpark, de diverse tuinbazen die op Huis Landfort hebben gewerkt en de Tweede Wereldoorlog op Huis Landfort.

Er zal ook veel aandacht besteed worden aan de verschillende bewoners van de buitenplaats. Zo levert Philip Muijtjens naast een bijdrage over de familie Luyken ook een artikel over Gerrit Willem van Motman. Hij bezat de buitenplaats voor Johann Albert Luyken deze in 1823 aankocht. Philip deed bijzondere ontdekkingen over Van Motman, die een levendige briefwisseling voerde met Willhelmina van Pruisen, de vrouw van erfstadhouder Willem V. Lange tijd werkte hij als rentmeester van de stadhouderlijke domeinbezittingen in onder andere Brabant. Philip ontdekte dat deze man in de onrustige tijd voor de komst van Napoleon gevangen werd gezet wegens fraude. Na zijn ontsnapping kocht hij in Megchelen Huis Landfort. Philip oppert dat dit mogelijk gebeurde omdat deze buitenplaats erfrechtelijk onderdeel uitmaakte van het vorstendom van Salm-Salm en daarmee dus buiten het Frans/Hollandse rechtsgebied viel. Dit en nog veel meer over de geschiedenis van Huis Landfort zal te lezen zijn dit komende boek dat rond de opening van Huis Landfort gereed zal zijn.

Wilt u nu al een exemplaar reserveren? Dat kan!. Stuur dan een email naar: mwellink@erfgoedlandfort.nl Zodra het boek uitkomt, ontvangt u bericht van ons. De prijs voor het boek zal € 24,95 bedragen exclusief (eventuele) verzendkosten.

default
Posted in Nieuws| Tagged , | Leave a reply

Interview met Marjan Wellink

Marjan Wellink (Breda 1960) werkt sinds de oprichting in 2017 voor stichting Erfgoed Landfort (sEL) als personal assistant van René Dessing, directeur van de stichting. Tegelijk is Marjan voor velen een eerste aanspreekpunt als men contact met de stichting zoekt. Voor deze derde nieuwsbrief stelde de nieuwsbriefredactie haar enige vragen. 

Hoe is het om te werken voor stichting Erfgoed Landfort, want het is niet direct een doorsnee baan?
“Het is echt fantastisch om hier te werken. De werkplek is uniek, het project is uniek en het is mooi om er vanaf het begin bij betrokken te zijn. Ik ga echt iedere dag met plezier naar werk. Als ik naar Megchelen toe rijd, zie ik reeën, buizerds, valken en ooievaars. Dan begint mijn dag al goed. Werken voor sEL is voor mij een kennismaking met een nieuwe wereld. Door al het organisatie- en regelwerk heb ik met alle facetten van het hele project te maken. Het team is klein, we werken hard, de omgeving is prachtig en er is een goede sfeer – wat wil je nog meer?”

Er gebeurt op het moment veel op Huis Landfort. Heb je het nu drukker dan ooit?
“Er zijn nu heel veel projecten tegelijk. Hierdoor is er veel regelwerk, veel bellen en veel overleg. Op dit moment komt alles samen: het huis, koetshuis, moestuin en het park. Alles moet op elkaar afgestemd worden. Daarom zitten we in deze periode in een soort van piek. Ik heb nu met veel partijen te maken waarbij alles goed op elkaar afgestemd moet worden. Hier komen de corona-maatregelen nog bij, waardoor dingen anders gaan dan normaal.”

Wat vind je het leukste aspect aan je werk voor sEL?
“Het leukst aan mijn werk vind ik dat ik overal bij betrokken ben, waardoor ik alle ins en outs weet en het hele proces van dichtbij meemaak. Het voelt als het ware dat het een beetje van mij is. Ook het organiseren van bijeenkomsten is leuk om te doen, zoals voor de buurt en de gemeente of het vieren van het hoogste punt in klein comité. Eigenlijk de hele samenwerking tijdens het project met een gezamenlijk doel.”

Wanneer het koetshuis af is begin 2021, zal het kantoor daarnaartoe verhuizen. Kijk je daarnaar uit?
“Daar kijk ik erg naar uit. Alles zal daar nieuw en weer hersteld zijn. Maar ik ga mijn huidige werkplek wel missen. (Het huidige kantoor is een groot huis met uitgebreide tuin net buiten Huis Landfort ligt red.) Nu kijk ik uit op badderende vogeltjes en de reeën lopen langs het raam in de winter. Daar geniet ik nu wel heel erg van. Een groot voordeel aan het nieuwe kantoor is dat ik op de locatie zelf zit en zeker ga genieten van de mooie moes- en bloementuin.”

Posted in Nieuws| Tagged , | Leave a reply

Subsidies

SNBL Natuurfonds

De afgelopen maanden ontving de stichting heel regelmatig bijdragen van overheden, fondsen en particulieren. Voor de te herstellen moestuin droegen talloze fondsen bij. Een van die fondsen is het SBNL Natuurfonds.

sEL ontving dit jaar een mooi subsidiebedrag van het “Baron en barones Van Hemert tot Dingshof-Coldeweij-Fonds”. Dit fonds valt onder het SBNL Natuurfonds en zij schonken dit bedrag voor de moestuin en met name de aankoop van de fruitbomen, leifruitbomen, vaste planten, kruiden en stinzen. Het SBNL Natuurfonds is bekend vanwege haar inzet om particulier natuur- en landschapsbeheer te ondersteunen, waarbij duurzame benutting het uitgangspunt is. Ook organiseren zij ieder jaar de steeds populairder wordende verkiezing van de Boom-van-het-jaar. Het afgelopen jaar won de moeierboom van Etten-Leuk de prijs. Dit is een eeuwenoude grootbladige linde in het centrum van Etten-Leur (NB).

Voortgang koetshuis en landhuis

Nu de steigers rondom het koetshuis zijn verwijderd, is de kleur van het gebouw duidelijk zichtbaar. Wanneer straks de donkerblauwe deuren en luiken zijn toegevoegd, ontstaat er een prettig kleurenspel. Dit is al beter te zien op het landhuis. Daar zijn de ramen en roeden al donkerblauw (Pruisisch blauw) geschilderd. Samen met de lichtgele gevels en de crèmewitte kozijnen ontstaat een verassend aangenaam samenspel dat behoorlijk verschilt van de situatie voor de restauratie. De dakkapellen en de schoorstenen zijn nu donkergrijs geschilderd in plaats van crèmewit. Deze kleur gaat beter samen met het grijze pannendak. Het fronton van de voorgevel valt hierdoor ook meer op en steekt af tegen het pannendak. De kleuren zijn ingegeven omdat zij een herinnering vormen aan de kleuren van het familiewapen van de familie Luyken, maar ook omdat ze een plezierige, uitnodigende sfeer met zich mee brengen.

In zowel het koetshuis als het landhuis verschuiven de werkzaamheden zich van het exterieur naar het interieur. De zogenaamde afbouwfase is begonnen. Werkzaamheden als leidingen leggen, stuken, betegelen, betimmeren en schilderen vangen nu aan. Het interieur van het landhuis zal pas in 2021 onder handen worden genomen en dat project is toevertrouwd aan de experts van architectenbureau Bouwstra & Verlaan. Zowel het koetshuis als het landhuis worden uitgevoerd door de vaklui van restauratie-aannemer Hoffman.

De voorgevel van het landhuis zonder steigers. Foto: René Dessing

Corona perikelen

Ook historische buitenplaatsen in ons land hebben te maken met de gevolgen van de coronacrisis: inkomsten stoppen of blijven achter, vrijwilligers konden hun werk niet verrichten, evenementen, waaronder huwelijken en feesten, werden geannuleerd en veel toegangspoorten bleven lang dicht. Gelukkig zijn vele publiekstoegankelijke huizen nu weer open, maar wel met in achtneming van de nodige voorzorgsmaatregelen. 

Op Huis Landfort zijn de restauratie- en bouwwerkzaamheden ondanks corona beperkingen op verantwoorde wijze doorgegaan. Bovendien is een begin gemaakt met de aanleg van de moestuin en begint na de bouwvak de renovatie van het park. Vanzelfsprekend worden hierbij ook de nodige voorzorgsmaatregelen getroffen. Jammer is wel dat wij door de coronacrisis de Meiboomviering van het koetshuis en het landhuis moesten annuleren en het bezoek van gedeputeerde Peter Drenth helaas afgezegd moest worden om dit heugelijke feit op te luisteren. (Voor de niet-Achterhoekers: een Meiboomviering is een viering ter ere van het bereiken van het hoogste punt.) Gelukkig is er door sEL toch nog een kleine bijeenkomst georganiseerd voor alle bouwers en architecten van het koetshuis en landhuis. Iedereen is door de René Dessing (directeur sEL) tijdens die borrel hartelijk bedankt voor hun inzet. Hierna luidde stichtingsvoorzitter Ger Vijfvinkel voor het eerst het klokje hoog boven op het dak van het landhuis.

Posted in Nieuws| Tagged , | Leave a reply

Voortgang bouw koetshuis

Wanneer u het park van Huis Landfort inloopt, doemen aan de horizon al snel de contouren van het naar ontwerp van Edzard Prent herbouwde koetshuis op, dat fraai is gesitueerd in het landschap. Zocher jr., destijds de ontwerper van dit landschappelijke park, bedacht zulke zichtassen met opzet. Nu het dak op het koetshuis ligt, gaat de opbouwfase weldra over in de zogenaamde afbouwfase. 

De buitenmuren zijn voorzien van gemetselde bakstenen, die nog worden bepleisterd en van een lichtgele kleur zullen worden voorzien. Het koetshuis krijgt grote donkerblauwe staldeuren. Met de keuze voor deze kleurencombinatie knipoogt de stichting naar de familie Luyken, daar hun familiewapen dezelfde kleuren kent. De voorgevel krijgt een loggia. Dat is een soort overdekt balkon die net als vroeger van twee zuilen zal worden voorzien. Dit najaar wordt aan de zuidzijde van het koetshuis nog de grote oranjerie geplaatst. 

De stichting rekent erop dat het koetshuis in februari 2021 gereed zal zijn en dat kort daarna het kantoor van de stichting in gebruik zal worden genomen. Het koetshuis huisvest straks tevens een groot auditorium voor het gebruik door maximaal 120 personen, een werkplaats voor de tuinbaas met een bovengelegen lunchruimte met douches voor onze vrijwilligers. Het pand zal worden toegerust met een professionele keuken, die ook benut gaat worden voor ontvangsten en lichte horecamogelijkheid op het terras aan de moestuin.  

Aanleg moestuin en fruitmuur

Bij het koetshuis is de stichting ook actief met het herstel van de moes- en bloementuin. Die lag hier vanouds, maar raakte door de Tweede Wereldoorlog en andere omstandigheden in verval, waarna er een fruitboomgaard op dit terrein werd aangelegd. Hiervoor werd de 18de-eeuwse visvijver gedempt. Toen echter bleek dat de opbrengst van de fruitboomgaard niet opwoog tegen alle inspanningen, is men ermee gestopt.  

Omstreeks 1970 is de visvijver weer opnieuw uitgegraven. Kort gelegen is de stichting begonnen met de  uitvoering van het reconstructie-moestuinontwerp dat Korneel Aschman maakte. Met het grondverzet is reeds begonnen, de monumentale visvijver is nu beschoeid en er is tevens een nieuwe gracht gegraven die is afgeleid van oude kaarten. De vrijgekomen grond is benut om een zichtheuveltje op te werpen. Vanaf dat punt zal de komende bezoeker een fraai uitzicht over de moestuin hebben. Aan de westzijde van de moestuin wordt een 90 meter lange en 2,4 meter hoge leifruitmuur gemetseld, bestaande uit  25 traveeën.

Hekwerken

Een deel van het terrein van de moestuin zal met een sierlijk houten hek worden afgezet. Op die wijze wordt reeënvraat voorkomen en is het mogelijk het terrein ’s nachts af te sluiten. Het houten hekwerk is ontworpen in de trant van een eerder hek dat hier ooit heeft gestaan. Van dat hek is een tekening uit ca. 1823/1825  bewaard gebleven. Andere delen krijgen ijzeren hekken die in beukhagen gezet zullen worden. 

Aan de achterzijde van het koetshuis komt een parkeerterrein voor medewerkers, vrijwilligers en minder-validen. Alle overige gasten wordt gevraagd aan het begin van het park te parkeren. Daarmee krijgen bezoekers van de buitenplaats de gelegenheid om al wandelend naar het landhuis te lopen om zo onthaast in de sfeer te komen van het fraaie landschappelijk park. Bovendien voorkomen we hiermee dat er te veel auto’s door het park rijden. De wandeling van reeds bestaande parkeerterrein naar het koetshuis bedraagt slechts een kilometer.  

Fruitbomen

We blijven nog even in de omgeving van het koetshuis en de moestuin. René Dessing heeft namelijk aantrekkelijke plannen voor de boomgaard die komt te liggen in het verlengde van de moestuin. Als uiting van Landforts verbinding met andere historische buitenplaatsen, wil hij ruim vijftig (half-)hoogstam fruitbomen in de boomgaard planten. Deze zullen in hun variëteitenherkomst alle een band hebben met andere Nederlandse historische buitenplaatsen. 

Er bestond geen buitenplaats zonder boomgaard. Buitenplaatsen zijn zelfs van groot belang geweest bij het kweken en behouden van verschillende fruitboomrassen. Je kan zelfs zeggen dat tal van variëteiten hebben overleefd doordat zij onbespied voort konden leven op een buitenplaats. Een goed voorbeeld daarvan is een appel met de naam Manpads Glorie, zo genoemd naar Huis te Manpad in Heemstede. Hiervan was tot voor kort nog slechts één boom in leven in de boomgaard van die buitenplaats. De afgelopen jaren zijn van dit unieke exemplaar enten genomen, waarvan er zich nu ook een in het bezit van sEL bevindt en die een plek zal krijgen in onze nieuwe boomgaard. Deze appelsoort met dit bijzonder verhaal zal in de toekomst samen met andere bijzondere soorten in de boomgaard van Huis Landfort  te vinden zijn. 

Klokkentoren hersteld

Misschien heeft u tijdens een wandeling op de buitenplaats  gezien dat de dakdekkersfirma Van Wely het dak van Huis Landfort volledig heeft hersteld. Wat u niet kon zien, is dat het dak aan de binnenzijde volledig is geïsoleerd. Dit was noodzakelijk, want op sommige zomerse dagen kon de thermometer daar oplopen tot wel 45 graden! Stelt u zich eens voor hoe de dienstbodes en ander inwonend personeel dat vroeger ervaarden, aangezien zij doorgaans op zolder sliepen.

Tevens is de klokkentoren in nieuw lood gezet en de wijzerplaat en gietijzeren windvaan gerestaureerd. Waarschijnlijk wist u niet dat op één van de ontwerpen voor Huis Landfort uit circa 1825 een veel grotere klokkentoren is getekend. Dit is hoogstwaarschijnlijk het ontwerp van de Anholtse architect Johann Theodor Übbing (1786-1864). Hij tekende een kolossale toren met wel drie verdiepingen. Het huidige sierlijke torentje komt overeen met de uiteindelijk uitgevoerde toren, waarvan overigens geen ontwerp bewaard is gebleven.