Back to Top

Author Archives: Helene Blaak

Ontpleisteren gevel

De gepleisterde gevel is een typisch kenmerk van Huis Landfort. De stijl waarin het huis is vormgegeven heet neoclassicisme en daar passen zulke witgepleisterde gevels goed bij. Hoewel de pleisterlaag er zo op het oog nog goed uitzag, is het voor degelijk herstel noodzakelijk deze te verwijderen en later weer op te brengen. Bovendien zaten delen van de pleisterlaag los op de gevel. Overigens werd de geschiedenis van het gebouw bij het verwijderen van de pleisterlaag goed zichtbaar. De verwijderde pleisterlaag bestond uit portlandcement. Dit ‘moderne’ cement laat geen water door en dat was funest voor de oude bakstenen gevel; alle vocht bleef namelijk in de bakstenen zitten. De nieuwe pleisterlaag wordt van ouderwets kalkmortel gemaakt. Dit is beter voor de muur en het gebouw verkrijgt er bovendien een historisch correct uiterlijk mee. Het verwijderen van oude pleisterlagen noemt men in vaktermen ‘ontpleisteren’. Een ontpleisterde muur kan makkelijker worden hersteld, waarbij ook verroeste muurankers uit vroegere eeuwen vervangen zullen worden. Als dat werk is geklaard ontstaat vanzelf weer een sterke ondergrond voor een nieuwe pleisterlaag. De stichting heeft bovendien de bouwhistoricus Peter Boer (Arcx) in de arm genomen om aanvullende bouwhistorisch onderzoek uit te voeren nu de pleisterlaag tijdelijk verwijderd is.  

Posted in Nieuws| Leave a reply

Eindelijk Nederlandse stroom

Huis Landfort zal voor het eerst in haar geschiedenis worden aangesloten op het Nederlandse energienetwerk. Het huis verbruikte tot op heden namelijk altijd Duitse stroom. De aanleg van bekabeling vanuit Duitsland was door de geringere afstand destijds waarschijnlijk een stuk goedkoper dan aanvoer vanuit Nederland. Bovendien bezat de familie Luyken goede contacten met Duitsland, dat vanwege een nabijgelegen brug over de Oude IJssel ook snel te bereiken was. Aan die situatie komt dus eerdaags een einde. Liander en andere bedrijven hebben de afgelopen maanden hard gewerkt om Huis Landfort aan te kunnen sluiten op het Nederlandse net. De stichting is zijn naobors dankbaar dat zij de overlast door graafwerkzaamheden accepteerden. sEL zal in de toekomst ook elektriciteit aan het Nederlandse netwerk gaan leveren, want op het nieuwe koetshuis komt een groot aantal zonnepanelen. Tegelijk met de graafwerkzaamheden is ook een glasvezelkabel en een persriool aangelegd. Ook deze laatstgenoemde ingreep betekent een aanzienlijke verbetering. Het is nu enkel nog wachten tot het koetshuis afgebouwd is om van al deze nieuwe nutsvoorzieningen gebruik te kunnen gaan maken. 

Posted in Nieuws| Leave a reply

Flora en Fauna; Magnolia

Op historische buitenplaatsen werd in het verleden volop aan botanie gedaan. Je kan wel zeggen dat ze nauw met elkaar waren verbonden. Op Huis Landfort was dat met de komst van Johann Albert Luyken (de stichter van de buitenplaats) aan het begin van de negentiende eeuw zeker het geval. Omdat botanie vanouds een belangrijke rol speelde en dit ook weer op het toekomstige Huis Landfort gaat doen, treft u in iedere nieuwsbrief telkens een botanisch getint onderwerp aan. Dit keer is dat de magnolia. 
 
In het park van Huis Landfort bevinden zich nog altijd twee magnolia’s. De mooiste is de Amerikaanse grootbladmagnolia, die dicht bij het huis staat en ieder jaar prachtig bloeit. In de herfst krijgt deze boom fraaie roze zaaddozen. Wanneer deze indrogen worden ze bruin en ‘knappen’ de oranjebruine zaden letterlijk uit de vrucht. Deze zaden worden nu gezaaid in een poging nieuwe exemplaren te kweken. Huis Landfort beschikte ooit over een collectie van verschillende magnoliasoorten. 
 
Onlangs kreeg de stichting weer contact met de Duitse Dendrologische Vereniging. In 1928 had die vereniging een bezoek gebracht aan Landfort. Bij de voorbereidingen van het jaarprogramma 2020 wilden zij weer graag eens een bezoek brengen, ook om te onderzoeken of er nog bijzondere bomen aanwezig zijn die voorkomen op een bomenlijst die zij in 1928 opstelden. Na overleg en vanwege de restauratie is besloten dit bezoek nog even uit te stellen tot na 2021. Aardig is wel dat deze Duitse Dendrologische Vereniging de stichting enten van enige magnoliasoorten zal gaan aanbieden. Daarover leest u in een latere editie meer.

Zaaddozen van de Amerikaanse grootbladmagnolia
Foto: Guus Tinnevelt

Posted in Nieuws| Leave a reply

Flora en fauna; Moerascipres

Op Landfort hebben ooit vijf moerascipressen gestaan. Vier exemplaren overleefden de oorlogsgevechten van 1945. Deze indrukwekkende bomen behoren tot de groep van zogenaamde bladverliezende naaldbomen. De frisgroene naalden vallen ieder najaar af nadat ze prachtige herfstkleuren hebben aangenomen. De boom komt oorspronkelijk uit het zuiden van Noord-Amerika. Omdat ze het best gedijen in natte gronden met een hoge grondwaterstand, ontstaat er rondom de voet van de boom een groot luchtwortelnetwerk. Moerascipressen werden op Huis Landfort dan ook aan de waterkant geplaatst vanwege die natte voeten, maar waarschijnlijk ook ter voorkoming dat de oever erodeert. De oudste bomen hebben ook talloze luchtwortels, die bovendien verassend zacht zijn. Tuinbaas Paul Robert van der Zouw moet tijdens het grasmaaien altijd goed oppassen dat hij de kleinere luchtwortels niet beschadigd met zijn grasmaaier. 

Posted in Nieuws| Leave a reply

Herstel achtergevel landhuis

Een van de eerste stappen in het restauratie- en herstelproces van het landhuis vormde de verwijdering van de terrassen aan weerszijden van de achtergevel. Deze behoorden niet tot het oorspronkelijke ontwerp en werden veel later aan het huis toegevoegd. Zo werd het linkerterras aan het einde van de negentiende eeuw aangebracht en het terras aan de rechterzijde zelfs pas aan het einde van de twintigste eeuw. Dit laatste terras werd waarschijnlijk ook aangebracht om een meer symmetrisch geheel te verkrijgen, los van het gemak van een extra terras. Het rechterterras bevond zich voor de ruimte die tijdens de 19de eeuw als oranjerie is benut. Hier gaven drie buitendeuren toegang tot het terras. Die situatie zal in de toekomst worden hersteld. De toegankelijkheid wordt geregeld door enige houten aanhangtrappen. Zo was het destijds ook want architect Übbing noemt deze al in zijn ontwerp van het gebouw uit 1823. Tegen de achtergevel kunnen in de toekomst weer kuipplanten worden opgesteld. Zo werd dit vroeger op Huis Landfort gedaan. Een andere belangrijke reden voor het verwijderen van de terrassen is de betere wisselwerking tussen binnen en buiten. Op buitenplaatsen is deze interactie van groot belang. Samen met het verdere herstel van het landhuis, krijgt de achtergevel daarmee een heel andere aanblik. 

Posted in Nieuws| Leave a reply

Nieuwe aanwinst: een Slingeneyer

Onlangs was stichting Erfgoed Landfort in staat om een mooi kunstwerk te verwerven voor een van de salons in het gerenoveerde landhuis. Dit betreft een zeer groot schilderij uit circa 1857 van de destijds bekende Belgische schilder Ernest Slingeneyer (1820-1894).
 
Het schilderij heeft als titel Het heldenfeit van de zeelieden van het Franse schip Le Feu en is wat je noemt een karakteristiek historieschilderstuk, Het heeft betrekking op een werkelijk gebeurd incident op de Noordzee in het jaar 1795. In dat jaar dobberde Franse schipbreukelingen op een vlot rond op zee nadat hun boot Le Feu eerder door Engelsen was aangevallen en tot zinken was gebracht. Zeer tegen de regels in vielen de Engelsen de schipbreukelingen nogmaals aan. Internationaal sprak men er schande van dat de Engelsen deze zo laaghartig hadden aangevallen. De daadwerkelijke aanval is het moment dat de schilder heeft gekozen om uit te beelden. Het is een waar slagveld met gewonde, dode of levenloze schipbreukelingen. De schilder wilde met dit doek destijds aantonen hoe gewetenloos de Engelsen zich in die oorlog gedroegen, waarmee hij een duidelijke politieke stelling ten gunste van de Fransen innam. 
 
Slingeneyer maakte dit monumentale schilderij (de afmetingen bedragen 286 bij 319 centimeter) om het te kunnen exposeren op een kunstsalon te Brussel. Later is het ook geëxposeerd op een salon te Den Haag. Zulke salons waren periodieke kunstenaarstentoonstellingen en waren in zijn tijd zeer populair. Het schilderij werd gekocht door baron van Heeckeren van Enghuysen, die het reusachtige kunstwerk in de bovenhal van zijn buitenplaats Enghuizen bij Hummelo ophing. Het schilderij werd vlak voor de Tweede wereldoorlog verkocht aan een antiquair te Dieren en dat blijkt de redding van het werk te zijn geweest want Enghuizen raakte in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd en werd 1948 afgebroken. 
 
Het schilderij is jarenlang opgeslagen geweest in een schuur van Rien van den Hoorn in Putten. Hij kocht het schilderij in 2009. Het was toen in zeer slechte staat. Van huis uit is Rien van den Hoorn schilderijenrestaurateur en hij was dus zeer goed toegerust om dit enorme doek zijn oude voorkomen weer terug te geven. Hiervoor moest hij het plafond uit zijn werkplaats breken, want anders paste het doek niet in zijn atelier. Voorts deed hij uitgebreid onderzoek naar dit schilderij waarvoor hij vele archieven en specialisten raadpleegde. Verbazingwekkend genoeg werd het kunstwerk tijdens de oorlog opgevouwen tot een pakketje van 20 bij 20 cm. Verder had het schilderij grote vlekken en bladderde de verf op sommige plaatsen af. Het schilderij krijgt door de aanschaf van sEL wederom een plek op een buitenplaats; een situatie waarin het werk het best tot zijn recht komt. Overigens wees de stichting Adel in Nederland (www.adelinnederland.nl) onze stichting op het bestaan van dit monumentale doek en ontdekte bovendien de herkomst van dit kunstwerk van Enghuizen. 

Foto: © Ruben Schipper Klaar voor transport: het reusachtige schilderij uit 1857 van Ernest Slingeneyer. Zeven jaar stond het in het restauratieatelier in Putten, nu gaat het naar Erfgoed Landfort. 

Posted in Nieuws| Leave a reply

Filmopnames op Landfort

Vandaag zijn op Huis Landfort opnames gemaakt voor de film Verraderlijke Liefde. Een film die met steun van onder andere de provincie Drenthe en gemeentes in Gelderland, Overijssel, Drenthe en Nedersaksen wordt gemaakt. De première van de film is volgend jaar. In dat jaar viert Nederland haar 75- jarige bevrijding, die in Noordoost Nederland vooral door de Canadezen en Fransen werd bewerkstelligd.

Een van de initiatiefnemers van deze film is de stichting ZOD-film. Het verhaal van de film is gebaseerd op waargebeurde oorlogsfeiten rond een Saksische boer, die onderduikers verstopte en een Duits/Nederlandse Wehrmacht officier met gewetensbezwaren en een verraderlijke liefde.

Het is in onze tijd best moeilijk voor jonge en gedreven filmmakers om financiering en steun te krijgen bij het maken van een film. Het thema van deze film, de 75-jarige vrede, het enthousiasme van de makers en de Oost-Nederlandse identiteit bewoog stichting Erfgoed Landfort ertoe om Huis Landfort eenmalig te laten benutten voor een filmopname. De film, die Huis Landfort slechts 30 seconden in beeld zal brengen, komt volgend jaar uit.

Wij wensen de makers en de film veel succes toe. Op Facebook kunt u de vorderingen van het maken van Verraderlijke Liefde volgen.

Posted in Nieuws| Leave a reply

Bruikleenovereenkomst boekenbezit Cremers Stichting

Op 29 mei tekenden Kees van der Leer (voorzitter Cremers Stichting) en René Dessing (directeur sEL) op buitenplaats VredenHoff te Nieuwersluis aan de Vecht een langdurige bruikleenovereenkomst voor het boekenbezit van de Cremers Stichting. Deze stichting richt zich op de instandhouding, bijeenhouden, uitbreiden en gebruik van de boeken, documentatie, een persoonlijke aantekeningen van Cornelie M. Cremers. Zij liet deze collectie na haar overlijden na een naar haar vernoemde stichting die nu op Landfort zal worden ondergebracht. De collectie bevat boeken over (binnenhuis-)architectuur, tuinkunst en vormgeving. Kastelen en buitenplaatsen zijn een centraal onderwerp. Het is de bedoeling dat deze boeken na het gereedkomen van de restauratie en herinrichting van het landhuis in een te bezoeken documentatiecentrum op Landfort ter beschikking komen voor onderzoek van studenten en anderen.

Posted in Nieuws| Leave a reply

Nieuw smeedijzeren hek

Het nieuwe smeedijzeren hek op de gietijzeren brug uit 1873 is gereed. Vandaag, 17 mei, leverde Erik Oldenhave van de gelijknamige smederij uit Vorden zijn prachtige handwerk op. Dit hek vormt een waardige toevoeging aan de brug en Huis Landfort.

Posted in Nieuws| Leave a reply

Subsidie Provincie Gelderland

Geweldig nieuws!

De provincie Gelderland steunt de restauratie van Huis Landfort met een miljoen euro. Dit bedrag is bedoeld voor de bouwkundige restauratie van het landhuis op Landfort. Het huis werd al rond 2000 gerestaureerd door de Stichting Rijngeest maar kent bouwkundige zorgen in het dak, scheurvorming en kelder. Dit nu kan met deze provinciale subsidie worden aangepakt. Eerder steunde de provincie ons als met een bijdrage om de slotgracht te kunnen baggeren. De resultaten zijn voor iedereen nu al zichtbaar. Wij zijn bijzonder blij met deze financiële steun van de provincie Gelderland en de maatschappelijke steun die hiermee wordt uitgedrukt. We gaan er graag mee aan de slag om van Landfort de mooiste buitenplaats van de Achterhoek te maken en er een nationaal centrum ten behoeve van de Nederlandse buitenplaatscultuur van te maken.

Posted in Nieuws| Leave a reply